Amelio Bertocchi
Pontremoli 27.11.1911

L'anvensiùn

Se tü dmandë a mill parsùnn
vècc o šuvnë, gramm o bunn
quala mai la sibi sta
la scupèrta pü 'npurtànta
d' chi stà nostra grama età
t'santirè paròll dificill.
l't diràn: penicilina,
i't diràn: la bunba atomica,
quarchidün: televisiùn
(par esënpi më muiéra
che apéna a ven la sera
la s'aséd an t'un cantùn
a guardèr la trasmisiùn,
e sibén ch'la dig ch'l'è straca
l'a n'và a lèt fin che Bernàca
i n'ha dat la spiegasiùn
sü'n du o trei pertürbasiùn),

i t'diran: la cibernètica
i t' diran: al viài dIa Lüna
ma a scumét ch'a n'gü n'è 'nsüna
ch'l'a t'dirà che la scupèrta
pü presiùša e pü fantastica
l'è d'sicür la bursa d'plastica.
Va 'n po' 'n piàsa ala matìna.
Guarda 'n šir par tüt al strà.
la ragasa e la vèciëta
la g'han an man la së bursëta;
tant la povra cuntadina
che la siùra citadina
e la nobile marcheša
la la drevun par la spésa.
Fiaschi d'vin, butiglie, früti
la vardüra d'ogni sorta
e tüt chël ch'a s'port a cà
i n'sü mëtun pü 'n t'la sporta
ma 'n t'la bursa culurà.
Drënt' a le a gü sta tüt
chël ch'è bagn e chël ch'è asüt,
schèrp, vüstidi, bacalà
e '1 mnèstrun ch'a t'è 'rvansà;
Ho vist ün che l' àutar dì
i gh' ev dëntar dui cunì.
T'vè par fünši t'gh'è la bursa,
par castagn a gh'vë la bursa;
se par caš a šèt un tüb
an cüšina, al cèso, an t'l'ort
arturtìighë pür na bursa
e po' fag un grüp bèl fort;
se tü t'trëv sënsa capèl
e 'ncumìnc a spiuvšinèr
mët' t' l'an tèsta e tegnla sü
të t'rispàrmi 'nca l'unbrèl
e i cavéi tü n'ti bagn pü.
Al fiulìn i s 'piss adòss
quand i è 'n šir an carusìna?
La và a fnir an t'la bursìna
tüt la roba sporca e bagna,
ma l'è propi na cücagna
chi sta gran cumudità.
A pudrébi cuntinuèr
cun tüt'i üši ch' a sun fa
ma a v' i lass anmaginèr;
par më cunt a sun sicür
che se i tëdëschi dala švastica
i gh'ësun avü la bursa d'plastica
cun al cui che l' ültima guèra
a l'avrëš vinta I' Inghiltèra.
     
Civiltà di scunsümi

L'àutar giürnë me muiéra
l 'ha scusà propi 'n tal mèš
na magnifica süpéra
ch'l'ér custà 'n bèl mücë d'sodi
da Puldìn, an Piasa Dodi.
Lì par lì la s'è arabì
l'è sautà par la cüšina
la s'è fat na pianšadìna
fin che më, par fèrIa fni
a n' g 'ho dit: e piàntla lì,
la sarësë sta 'nca péš
se tüt füs taià na man,
vat'n'an piasa anchë o dman
e cùnprun n' àutra ancà pü bèla
dal' Andreìni opür d'Angèla.
Po' ho pënsà: se la süpéra
a n'l'ës ruta më muiéra
ma më mà tanti ani fa
a n 'l' avrësun bütà via
pür se 'n tochi o scucunà.
A m' arcòrd Carcabarbèl,
cun mèš franc o poghë d'pü
cun fil d'fèr, lëšna e fürlùn
i artachév piatlìnn, scudèll
pügnatèi, vaši, cuncùn.
Figürév che lü, na vota
i ha 'rtacà 'nc'an vaš da nota
e csì bén ch' a š' gü pisév
e gnanc un gus i n'nun šetév.
Adès i dišun ch' a s 'tribùl
"ch'a n'gh'è d' sodi e ch'la va mal
ma se apèna a s' guàst quarcò
i va a fnir an t’un canàl.
A n'gh'è pü C'arcabarbèl
a n'gh'è pü Ciudìn, Büstìca
a n'gh'è pü 'l stagnìn d'Basùn
a n'gh'è pü Angiulìn d'Panàda
al sartùr ch'i gh'év un can
ch'i s'ciamév, pënsé, Cumàn!
Chësti chi i érun da bun
i gran rë dl' ecunumìa
la furtüna dIa famìa.
Adès guàsta e büta via
chëst a'nségn la civiltà
scunsümèr a vuluntà.