Renato Lucchesi
Pontremoli 12.12.1925, Pontremoli 07.04.2005

Na vota

Na vota la mišeria l' er mai tanta
ch'la dev panséri a mëtar su 'l parë:
na mnèstra, la patùna o na pulënta
i er menü fis, varià da 'n tëstarë.

E a va anca dit, par èsar propi unèsti
che chëst i n' er par tüti riservà,
ch'al pudév fèr sultant chi a gh' ev i tèsti,
un pò d'farina, du fasìn, la grà.

Par Pasqua a gh'er l'agnèl e na galina,
cun du patàcc aròst al dì d'Nadàl,
po' se t' vinsév un tèrn o na cinquina,
t'magnév anca i turdèi par Carnuvàl.

Ché 'l pü pansér par tüti i armanév l'oli,
presiùs cmè l'or, che 'nfati i n'ha 'l culùr,
n'èto ala vota tü n'cumprév da Orioli,
t' lechév al did ch'i ev fat da dušadùr.

S'a t' arvansév, par caš, quàrca palànca
t'andév dal "Mestar" drit o da "Vesprùn"
a tër, ch' l 'er cmè ciapèr na musca bianca,
un fiaschë d' vin anca s'i n'er d'cal bun.

Par strà t'al tgniv lugà cun la marsina
par prutesiùn, par blaga o par püdùr
e t'arivév a cà cun l'aquolina
d'santìr sübit un gus dal së savùr.

I fië li stes, banana o cicolata,
par fèr marënda i n's'i a sumiévun gnanch:
un foi d'velina sporchë d'marmelata
i l'sparlechévun finch'i n'er bèl biànch.

Colesterolo, dieta, celulite,
l'erun paròl ancura da cunièr;
er d' moda al mal sutìl, la pulmunite,
nun cèrto i mai ch'a ven dal trop mangèr.

La šënta d' gras la gh' ev na tal sütàia
che se 'n t'al gargaròš un po' a n'antrév,
l'er cmè avšinèr al fegh un mücë d'paia,
an t' n' àtim l'urganìsm i s'al brüšév.

Na vota la mišeria l' er mai tanta ch'la t'fev andèr dü scàusa o socli ai pé;
t'mëtév al schèrp na dmënga ogni quaranta
se al prim a ausèrsë, d' ot fradèi, t'er te.

Al pès an t' i causùn la n'sü cuntévun,
mis propi a piët, a righ o culurà,
na stofa a quadri rusi i t'la piupévun
cun dui castrùn sü 'n 't' un vüstìd gesà.

E se 'n t'i šnuci disüguài dai brasi
të mà i rapèsi an pü la t'i tachév,
t' capìv ch 'l' er la miseria fin dü strasi
se acsì malcùncë fera la t'mandév.

Po' quand i drapi sfilacià e ben lisi
i n' are?évun gnanca pü d' arpsèr,
an buca di fiulìn quarchi suriši
i fnivun, cmè pipòci, par purtèr.

Ché 'n t'al famìi, cm'ho dit, i la tirévun
mai tant an t'al mangèr e an t'al vustìr
che na palanca certo i n'la spendévun
an t'i tanàchi sul par divertìr.

Alùra i pü grandšèi na girumèla,
na baIa d'pèsa opür na fiùnda d'lëgn
i s'fevun, par pasèr l'età pü bèla
šëgànd, ma sënsa dèr an cà d'impégn.

Na vota la miseria l' er mai tanta
che a dirla tüta a' n nü bastres un dì,
ma la dvëntrës na cosa acsì pešanta
ch'l'è mèi trunchèrla e fnirla propi chi.

Però cmè 'n tüt a gh' è na se morale,
che 'n funda la n 'va certo trascürà
me a digh che anversamënt proporsionale
i er al ben stèr cun la felicità.

Anfàti adès che par far mèi la speša
a t' da na man fin la televisiùn,
a n'gh'è na voia ch'a t'armàn aséša
però p gnënt a t'dà sudisfasiùn.
     
Na seràda a "La Rosa"

Stasera tegnm al post ch'i dan «Ben hur!
"Trei tëmpi" e fèrsi 'n pé l'è da cuiùn,
pütòst a t'pas a tër an t'a gli ot'ùr
ch'a s'piëma al pü mèi pünt an t'i lugiùn.

Mèš fëra dala fnèstra ch'i spalànch,
"Magët", cun i oci ancùra ansiputlà,
par dèrm a rèta i ciàp un tal stralàns
che, manca pogh, i piùmbë šü 'n t'la strà.

E lì da më, pr' avér parlà acsì fort,
na mücia d'šënta a m'è šamë d'atùrn
la nü fnis pü d'surtìr da tüt al port
par chiédarmë dal film, dl' ura e dal giùrn.

Da man i man ch' a spünt la cuntëntësa
an t'i rüghlëti armàsti a cunchignèr
an t'al gaiòff pü d'vün i s'guàrd an frësa
s'i g'ha 'l palanche da pudérgh andèr.

Më, a m'er ciapà 'na trepia e 'n rušgachër
che a forsa d' armüšnèri ev ša scartà
la cuga di lugiùn pr'andèrm a tër
un post da vedr' al filmë stravacà.

Acsì, par temp, davanti ala platea
er tüt manì, cun piga an t'i causùn,
eh' a m' gungulév eun la prosopopea
e 'l purtamënte d' n' omun da rašùn.

"Fat al bigliët, ch'al tgniv cmè 'n pasapòrt,
an frësa a m'er dirèt vèrs al lucàl,
ma lì 'mpalà, ch'i mü squadrév dü stort,
a gh' er n'umët vüstì cmè 'n generàl.

A parta la së grinta e la muntüra
che da par lur la devun sugesiùn,
pr' al fatt ch' i s' ciames "Conte" anca pü dura
i fev santìr l'entrada an t'al salùn.

Però na vota ašdà sü n't'la pultrùna,
fin tantë che "Batista" i n' cumincév,
l'er na gudüria, par mešùra buna,
santìr "Sartùri" al piano ch'i stramplév.

Al repertori i er chël dIa prima sera
e fin ch'i è stà 'n servìsi i n'l'ha 'rfilà:
"Valencia", "O sole mio", "La Violetéra",
"Ramùna", "Chër angràt" e "Cincilà".

Antàntë më a m'drisév an t'la speransa
ch'i ësun nutà ch'a n'er an t'i lugiùn,
acsì cm' a fev, cun tanta pü baldansa,
chi d'an t'i palchi i stev a spindiciùn.

E 'l ciàciar che' l teàtar la rampìvun
la devun n'alegrìa ch'a n'sü pë dir,
sibén che 'n pò gli urécc la tü sturdìvun,
a t'rincarsév ch'l'avësun po' da fnìr.

L' er quand al campanèl, ai trei ripréš,
i t'avertìv anséml' al lampadari,
la lü?a pian pianìn la s' abasév,
al schermo i cumparìv dü drè al sipàri.

Alùra, a n'sü santìv pü che la guša
di atùri sü 'n t'la tela pruietà
che l' emusiùn la tgniv la gula ciüša
dal pübblic šamë tüt acalapià.

Më a digh, ch'a n'gü n'er vün ch'i n'sü santìs
calà 'n t'i drapi dal prutagunìsta
e anca l'asiùn dal film i n'la sufrìs
pü ch'a n'ev fat l'atùr o al së regista.

Anfàti, an t'al silensio dal lugiùn
l'ürle dal "Belo" i šlev anca i suspiri:
"A gh'cal un did e a s'ved anca i piciùn!"
... Alùra pü che asè pr'andèr sü d' širi.

Cun chëst, a cred, sëns' armüšnèrla tant,
ch' a sibi fin trap cèr anca al cuncèt
che farsi pü dal film er ampurtànt
al rèstë ch' i t' mandév cuntënt a lèt.

La mascra, al piano, al campanèl, la lüša,
al "show" di palchi, l'ürle di lugiùn,
al ciàciar dl'intervàl tüt er la guša
d'un mund ancùra pién d'sudisfasiùn.

Adès Posétto e Frasica a i guardëma
cunvinti d'èsar pròpi smalisià,
ma sënsa pü teàtr a s' artruvëma
da sui, sënsa parlèr, arciüsi an cà.